Basında Bekad
İnsan Kaynakları Yönetimi Dergisi
Resmi Gazete'de
DANIŞMANLIK


İç Kontrol Sisteminin Kurulması Danışmanlığı

İç Kontrol Uyum Eylem Planı Danışmanlığı

İç kontrol” “ Sistemli, sürekli, süreç odaklı, kontrollü iyi yönetimi” ifade etmektedir.  Buradaki kontrol anladığımız tarzda denetimi ifade eden kontrol değildir. Olmamalıdır. Buradaki anlamıyla kontrol; Bir faaliyetin kontrolümüz altında gerçekleştirilmesi, belirlediğimiz hedeflere ulaşmak için her türlü tedbirin alınması, düzenlemelerin yapılması, politika ve prosedürlerin geliştirilmesidir. İç kontrol kurumdaki yönetici ve personelin yaptıkları işin kontrolünü ellerinde bulundurmaları için kullanılan bir yöntemdir. İç kontrol varmak istediğimiz hedeften sapmadan ilerlememiz ve bu amaçla yapılan faaliyetlerde ne kadar “kontrol” sahibi olduğumuzla ilgilidir. İç kontrol mali ve mali olmayan tüm süreçlerde hızlı ve etkili karar almayı sağlayan, hiyerarşik adımlar barındırmayan, katılımcı bir yönetim sistemidir.

İç kontrol uygulamak; 

  • Faaliyetlerde etkinlik ve verimliliğin artmasını sağlar.
  • Güvenilir bilginin zamanında elde edilmesine yardımcı olur.
  • İşlerin, doğru ve düzenli bilgiye dayalı olarak en etkin biçimde gerçekleştirilmesinde yardımcıdır.
  • Hızlı karar almayı sağlar.
  • Varlıkların korunması konusunda güvence verir.
  • İşlerin yasallık ve düzenliliğine ilişkin yeterli güvence vermeyi sağlar.
  • Küçük hataların büyük problemlere dönüşmeden önce tespit edilmesini sağlar.
  • Olmasını istediğimiz şeylerin olmasını; olmasını istemediklerimizin olmamasını sağlar.
  • Hesap verme mekanizmasını güçlendirir. Sonuçlar konusunda kanıtlara dayalı gerekçe sunma imkanı sağlar.
  • Tüm çalışanları sürece dahil ederek katılımcılığı, üretkenliği ve alternatif çözüm yolları sağlar.

 
İç Kontrolü Kimler Uygular (Sorumlular)?
İç kontrol İdaredeki tüm birimlerin sorumluluğundadır. Uygulamadaki başlıca aktörler olarak Üst Yönetici, Mali Hizmetler Birimi, İzleme ve Yönlendirme Kurulu, İç Denetim Birimi sayılabilir.

Üst Yönetici: İç kontrol sisteminin kurulmasından sorumludur. Bu sorumluluğunu, yönetim kademesine liderlik ederek ve onların işlerini nasıl kontrol ettiklerini gözeterek yerine getirir. Dönemler halinde düzenlediği toplantılarla ve genel yazılar ile sisteme sahiplendiğini göstermeli, sitemin uygulanmasına yönelik iyi uygulama örneklerinin paylaşılmasını teşvik etmelidir.

İzleme ve Yönlendirme Kurulu:  Kurul; Üst yöneticinin görevlendireceği, birim yöneticilerinin tamamı ve kurula başkanlık edecek yönetici ve mali hizmetler birim yöneticisinin koordinesinde belirlenecek başta icracı birimler olmak üzere diğer birim yöneticilerinden oluşturulmalıdır. Kurula başkanlık edecek kişinin hiyerarşik sıralaması Üst yöneticinin durumu sahiplenmesinin göstergesi olacaktır. Kurul üyeleri, İdarenin birimlerinin faaliyetleri ile ilgili bilgiye sahiptirler. İç kontrolün uygulanmasını gözetirler ve gerektiğinde yönlendirirler. Eylemlerin belirlenmesinden, revize edilmesinden sorumludurlar.

Üst düzey yönetim: (Genel Sekreter/ Daire başkanları - Başkan yardımcıları/  Birim müdürleri) İç kontrol politika ve prosedürlerinin yerine getirilmesinden sorumludurlar. Yapacakları çalışmalar ve ortaya konulan politika ve prosedürler iç kontrolün sahiplenme seviyesini gösterecektir. Belirli sorumluluklar o işi icra etmekten sorumlu personele devredilebilir ve devredilmelidir.

İç Denetim: İç kontrol uygulamalarının etkinliğini değerlendirmek ve geliştirmek amacına yönelik bir güvence ile danışmanlık faaliyetini gerçekleştirir. Sistemin uygulama sonuçlarını Üst yöneticiye raporlar.

Personel: Yaptıkları işle ilgili iç kontrol gereklerinin yerine getirilmesinden sorumludur. Personeller yaptıkları işin sonucunda yönetimin karar vermesine yardımcı doğru, güvenilir ve kullanılabilir ve hiyerarşiye uygun bilgi üretmelidir. Herkes yaptığı işle ilgili problemlerin çözümüne yönelik bilgiler üretmeli ve kendi işini en iyi bilen olmalıdır. Bu bilgiler yöneticinin biriminde iç kontrolü güçlendirmesi için kullanılmalıdır.

İç Kontrol Uyum Eylem Planı Nasıl Uygulanır?
 
İç Kontrol Standartları uyum eylem planı, mali hizmetler biriminin sekretaryasında tüm birim yetkililerinin katılımıyla bizzat idare çalışanları tarafından hazırlanacak ve hayata geçirilecek bir plan olmalıdır. İdareler bunun yöntem ve süreçlerine ilişkin danışmanlık faaliyeti satın alabileceklerdir.
Hazırlanan eylem planı, İzleme ve Yönlendirme Kurulu'nun değerlendirmesi ve gerekirse revizesi sonrası belediye başkanının onayı sonrası yürürlüğe girmelidir. Eylem planının izlenmesinden, değerlendirilmesinden ve alınması gereken önlemlerin tespit edilmesinden İzleme ve Yönlendirme Kurulu sorumludur.
Müdürlükler, Eylem planında, birimleri ile ilişki kurulmuş (bu ilişki, eylemi gerçekleştirilmesinden sorumlu ya da eylemin gerçekleştirilmesinde işbirliği yapılacak olarak iki türlü kurulabilir.) eylemlerin uygulanmasında ve sonuçlarının raporlanmasında mali hizmetler birimi ile irtibat halinde olacak bir koordinatör belirlemelidir. Mali hizmetler birimi de, bu birimlerden sorumlu bir personel belirlemelidir. Koordinatör aynı zamanda o birimin İzleme ve Yönlendirme Kurulu üyesinin temsilcisidir.
Birim koordinatörleri birimlerinde eylemlerin gerçekleştirilmesini sağlamak üzere çalışma grupları oluşturur. Çalışma grubu eylemin içeriği dikkate alınarak oluşturulur. Bazı eylemler, birimdeki her daire/şube/faaliyet’ten kişilerin katılımını gerektirir.

İzleme: Eylem Planındaki eylemlerin gerçekleşme durumları düzenli olarak oluşturulacak bir Eylem Planı İzleme Formu ile takip edilecektir. Bu formlara ilişkin raporlar, dönemler halinde de mali hizmetler birimine bildirilmelidir. Mali Hizmetler birimi de sonuçları, konsolide ederek üçer aylık dönemler halinde toplanan İzleme ve Yönlendirme Kuruluna sunmalı, kurul da bunu bu toplantılarda değerlendirmelidir.  Değerlendirme sonuçları Üst Yöneticiye raporlanmalıdır.
 
İç Kontrol Standartları Nedir?

İç kontrolün kurumlarda uygulanmasını sağlamak üzere Maliye Bakanlığı, İç Kontrol Standartları Tebliğini yayınlamıştır.
Tebliğ 5 ana unsurdan oluşur:

  • Kontrol Ortamı,
  • Risk Yönetimi,
  • Kontrol Faaliyetleri,
  • Bilgi ve İletişim,
  • İzleme

 
Bu unsurların toplamı için 18 adet iç kontrol standardı bu, bu standartlara bağlı da 79 adet şart bulunmaktadır.

İç Kontrolle İlgili Önyargılar Nelerdir?
 

  • Önyargı: İç kontrolün geliştirilmesi ve izlenmesinden mali hizmetler birimi ve iç denetim sorumludur.
  • Doğrusu; İç kontrolün sahibi yönetimdir.
  • Önyargı:  İç kontrol evrakların kontrolüdür. İç kontrol ön mali kontrolden ibarettir.
  • Doğrusu;İç kontrol, hedeflerimize ulaşmak için yaptığımız faaliyetlerde ne kadar “kontrol” sahibi olduğumuzla ilgilidir. İdarenin yürüttüğü faaliyet ve süreçleri de içerecek şekilde, idarenin bütününü kapsayan bir sistemdir.
  • Önyargı: İç kontrol idarenin kendini denetlemesidir.  
  • Doğrusu;İç kontrol idare faaliyetlerinin kontrol altına alınabilmesidir. Faaliyetlerin tanınabilmesidir.
  • Önyargı: İç kontrol bir kere kurulan ve uygulanan bir sistemdir.
  • Doğrusu;İç kontrol yaşayan bir süreçtir. Sürekli gözden geçirilmesi ve gerektiğinde geliştirilmesi gerekir.
  • Önyargı: İç kontrol kurumun ana faaliyetlerinden zaman çalar.
  • Doğrusu;İç kontrol iş süreçlerinin “içine” yerleştirildiğinde ana faaliyetlerin daha etkin ve hızlı gerçekleştirilmesine yardımcı olur.
  • Önyargı: Kamu kurumlarının yapısı iç kontrol kurmanın önünde bir engeldir.
  • Doğrusu: Bilgi, ilgi ve “sahiplik” eksikliği iç kontrol kurmanın önünde bir engeldir.

 

İç Kontrol Neden Uygulanmalıdır, İç Kontrol Bir Zorunluluk mudur?
Evet, İç Kontrol bir zorunluluktur.
Şöyle ki;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun İç Kontrole yönelik düzenlemeleri 5 inci kısımda yer almaktadır. Söz konusu Kanunla kamu (mali) yönetim sistemimiz uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği uygulamalarına uygun bir şekilde düzenlenmiş ve bu kapsamda etkin bir iç kontrol sisteminin oluşturulması amaçlanmıştır. Yine söz konusu Kanunun 55, 56, 57 ve 58 inci maddelerine dayanılarak hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile kapsamındaki kamu idarelerinde, iç kontrol ve ön malî kontrol faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin ilke, iş, işlem ve süreçleri belirlenmiştir.
 27/12/2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi gazetede yayımlanan Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği yayımlanarak, idarelerin iç kontrolün sisteminin kurulmasına yönelik Kamu İç Kontrol Standartları belirlenmiştir. İdarelere de söz konusu standartlara uyumu sağlamaları amacıyla Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı hazırlamaları ve hazırladıkları Eylem Planlarını Maliye Bakanlığı (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) ‘na göndermeleri istenmiştir. Yine Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol genel Müdürlüğü tarafından, 04/02/2009 tarihli ve 1205 sayılı genel yazı ekinde Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi yayımlanarak Eylem Planının hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin yol ve yöntemler belirlenmiştir.
Gerek Tebliğ gerekse Rehber sonrası, çalışmaların değerlendirildiği 02/12/2013 tarih ve 10775 sayılı Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Konulu Maliye Bakanlığı Genelgesinde; yayım tarihi itibarı ile genel yönetim kapsamındaki toplam 2691 kamu idaresinin Kamu İç Kontrol Standartlarına uyum eylem planını Maliye Bakanlığına gönderdikleri belirtilmiş, Sayıştay tarafından TBMM ‘ye sunulan 2012 Dış Denetim Değerlendirme Raporunda bazı kamu idarelerinin Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı Rehberinde yer alan ilke, yöntem ve süreçlerin, takip edilmediğine yönelik tespitlerinin olduğuna yer verilmiştir.
Genelgenin sonuç kısmında ise;

  • Eylem Planı hazırlamış ama eylemlerinin bir kısmı ya da tamamını  gerçekleştirememiş idarelerin eylem planlarını üst yöneticinin onayı ile revize etmeleri,

  • Teşkilat yapısı değişen (Büyükşehir olan belediyeler) kamu idarelerinin yeni duruma göre yeniden eylem planı hazırlamaları gerektiği,

  • Hazırlanan eylem planlarındaki eylemlerin gerçekleşme sonuçlarının mali hizmetler birimince her yılın Haziran ve Aralık ayı sonu itibarı ile iki dönem halinde Üst yöneticiye sunulacağı ve birer nüshasının Maliye Bakanlığa gönderileceği, hüküm altına alınmıştır.

ÖZETLE: Tüm İdareler (Nüfusu 10.000 in altındaki belediyeler hariç) , İç Kontrol Sistemini kurmak ve faaliyet raporlarındaki güvence beyanlarını eksiksiz verebilmek için İç Kontrol Standartları Uyum Eylem planını hazırlamaları gerekmektedir. Hazırladıkları eylem planlarını Maliye Bakanlığına (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) göndererek, uygulama sonuçlarını da her yılın Haziran ve Aralık aylarında yine Maliye Bakanlığına bildirmek zorundadırlar. Ayrıca daha önce eylem planı hazırlayıp da eylemlerini hayata geçiremeyen İdarelerde de, eylem planlarını revize ederek eylem planlarını güncelleyeceklerdir.
İç kontrol sistemi unsurlarının oluşturulması, iç Kontrol Eylem planındaki faaliyetlerin gerçekleştirilmesi ve iç kontrol sistemi unsurlarına ait çıktıların oluşturulmasıdır.

  • Kurumunuzun Mevcut Durum Analizinin yapılması ve analiz sonucunun raporlanması

  • Kurumunuzun Birim Müdürleri ve Proje ekibine iç kontrolle ilgili farkındalık geliştirmeye yönelik eğitim verilmesi  (3 saat) , Belediyelerde İç ve Dış Denetim ( 3 saat) eğitiminin verilmesi.

  • Kurumunuzun Eylem planının revize edilmesi ve çalışma takviminin hazırlanması

  • Kurumunuzun Çalışma takvimine göre, iç kontrole yönelik iç kontrol uyum eylem planının hazırlanması

  • Kurumunuzun Çalışma planı takvimi içinde yer alan ve süreç yönetiminden çıkartılmayacak olan eylemlerin elde edilmesi

BEKAD Olarak bu kapsamda yapılacaklar;

  • İç Kontrol Uyum Eylem Planı Hazırlama Başlangıç Çalışmalarının Yapılması
  • İç Kontrol Başangıç Toplantısının Yapılması
  • İç Kontrol Yönergesinin Hazırlanması
  • Çalışma Gruplarının Oluşturulması
  • İç Kontrole Yönelik Eğitim Verilmesi
  • İç Kontrolde Mevcut Durum Çalışması
  • İç Kontrol Uyum Eylem Planı İçindekilerin oluşturulması ve doldurulması
  • İç Kontrol Genel Şartlarının Değerlendirilmesi
  • Müdürlük Faaliyet Alanlarının Belirlenmesi
  • İç Kontrol Uyum Eylem Planının Hazırlanması
  • İdarenin Genel Durumunu Değerlendiren Bir Rapor Yazılması
  • Ön Mali Kontrol Yönergesinin Hazırlanması
  • Mali Hizmetler Müdürlüğünün Mevzuatı Oluşturulması

İç kontrol sistemi alt yapısının kurulması için yukarıda belirtilen çalışmalar uzman danışmanlar eşliğinde yürütülecektir.

Uzman hocalarımız ve geniş bir ekiple aşağıdaki konularda yanınızdayız

Bu Sayfayı Paylaş
BEKAD Bilişim Eğitim Kültür ve Araştırma Derneği - 2011
© 2016 BEKAD Tüm hakları saklıdır.
Bu web sitesindeki tüm içerikler bilgilendirme amaçlıdır. Web sitemizde yer alan görsel ve yazılı içerikler Derneğimize ait olup, Derneğimizin yazılı izni alınmadan hiçbir yazılı/görsel içerik, logo, kopyalanamaz, kaynak gösterilemez ve başka yerlerde kullanılamaz. İçeriklerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.